Maruf

MAHKEME KARARI İLE BOŞANAN EŞLERİN DİNÎ NİKAHLARI DA DÜŞMÜŞ OLUR MU?

Mehmet Salih Kumaş

Mehmet Salih Kumaş

Nikah, evlenme ehliyetine sahip ve aralarında evlenmelerine dinen bir engel bulunmayan bir kadınla bir erkeğin, şahitler huzurunda evlenme hususunda karşılıklı rızalarını beyan etmelerinden ibaret bir sözleşmedir. Böyle usulüne uygun bir nikahla evlenmiş olan bir kadın, evlendiği erkeğin kendisini boşaması veya ölümü gibi bir sebeple usûlüne göre ayrılmadıkça, başka bir erkekle evlenemez. Kocası tarafından (talak yoluyla) tek taraflı olarak veya eşlerin anlaşarak boşanmaları halinde, boşanma tarihinden itibaren yaklaşık üç ay (kurû’) iddet bekledikten sonra kadınla erkek arasındaki nikah bağı tamamen ortadan kalkmış olur ve isterse kadın, bir başka erkekle de evlenebilir. Şayet  boşanma, mahkeme yoluyla gerçekleşmiş ise, iddet süresi mahkeme kararından itibaren başlar. Dava erkek tarafından veya iki tarafın rızası ile açılmışsa, mahkeme erkeğin vekili durumunda görülebileceği için, eşler arasındaki nikah bağı resmi olarak düştüğü gibi, dini olarak da düşmüş olur. Ancak dava kadın tarafından açılmış ve erkek de boşanmayı istemediğini açık bir şekilde dile getirmiş ise bakılır: Şayet erkek, evlilik kurumuna zarar verecek  hal ve davranışlar içinde ise bu evlilik tefrik yoluyla sona erdirilmiş olur ki bu durumda, talakta olduğu gibi erkek “boşadım”, “boş ol” veya “üçten dokuza boşsun” gibi bir söz söylemese bile yine aralarındaki dini nikah düşmüş olur.

İslam hukukuna göre şu gerekçelerle mahkeme kadının talebi üzerine nikah akdini sonlandırabilir

1-  Hastalık ve Kusur: Erkekte delilik, cüzzam ve cinsî münasebete engel bir hastalık ve kusurun bulunması.  Bu hastalıkların tedavisi mümkün gibi ise hâkim boşanmayı bir yıl tecil eder. Ancak iyi olma ümidi yoksa beklemeden boşanmaya da hükmedebilir. Ayrıca erkeğin iffetsiz bir hayat yaşaması da bu bağlamda bir kusur olarak görülebilmektedir.

2- Nafakayı temin etmeme: Kocanın, şartlar ve sağlığı müsait olduğu halde eşinin ve çocuklarının nafakasını temin etmemesi.

3. Terk ve Gaiplik: Kocanın ortak yaşam alanını terketmesi veya nerede olduğu bilinmemesi durumunda mahkeme makul bir süre beklenmiş ise boşamaya hükmedebilir.

4. Fena Muamele ve Geçimsizlik: Hanefîler ve Şâfiîler’e göre kocanın eşine fena muamele etmesi, eşler arasında şiddetli geçimsizlik bir boşanma sebebi değildir. Böyle bir durumda gerek iki tarafın akrabalarından oluşan hakem heyeti, gerekse mahkeme, tarafların arasını bulmaya çalışırlar. Ancak bu mümkün olmaz, koca da karısını boşamaya veya muhâleaya (ani kadının aldığı mehri veya boşanma ile kocasına verdiği ekonomik zararları karşılaması şartı ile boşamaya) yanaşmazsa bu iki mezhepte hukuken yapılacak fazla bir şey yoktur. Osmanlı Devleti’nde uzun yıllar Hanefî mezhebinin görüşleri ile amel edilmiş ancak, toplumdaki dini ve ahlaki bozulmanın artması üzerine, son yüzyılda  Mâlikî  mezhebinin görüşleri esas alınmıştır. Mâlikîler’e göre kocasının kendisine fena muamelede bulunduğu kadın hâkime başvurup boşanma talebinde bulunabilir. Bu iddiasını ispat ederse hâkim derhal boşanmaya karar verir. Ancak kadın kocasının kötü muamelede bulunduğunu ispat edemez, fakat bu sebeple boşanma talebinde de ısrar ederse hâkim her iki tarafın ailesinden uygun birer kişiyi hakem olarak seçer. Bu hakemler tarafların arasını ıslah etmeye gayret ederler. Bu mümkün olmazsa boşanmaya hükmederler. Eğer ailedeki geçimsizliğin sebebi koca ise hakemler bâin talâka, kadın ise muhâleaya (yani kadının aldığı mehri veya boşanma ile kocasına verdiği ekonomik zararları karşılaması şartı ile boşamaya) hükmederler.

Sonuç olarak, kadın gerçekten haklı ve mağdur ise, günümüz mahkemelerinin verdiği boşanma hükmü, dinen de geçerli olup, erkeğin ayrıca rızası olmasa da nikah bağı ortadan kalkmış olur. Eski eşler, yeniden evlenmek isterlerse, iddet beklemeden ancak yeniden nikah kıyılarak evlenmeleri mümkündür. Şayet kadın bir başka erkekle evlenmek isterse mahkeme kararından itibaren üç iddet (yaklaşık üç ay) bekler.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 2 YORUM
  1. Sayit dedi ki:

    Allah emeği geçen her kesden razı olsun. Hizmetleriniz kabul ve daim olsun

  2. Amin, Allah razı olsun…

BİR YORUM YAZ

Bir Cevap Yazın